Landelijke Werkgroep Gemeentecontacten
Nederland - Duitsland

terug

VERMISCHTES

(mei 2013 – Pinksteren)

 

SPD: laicisme (scheiding van kerk en staat) in verkiezingsprogramma

De SPD-laicisten willen de afschaffing van zogenoemde kerkelijke privileges door de staat opnemen in het verkiezingsprogramma voor de Bondsdagverkiezingen. >Wij zullen moties indienen om een duidelijke scheiding van kerk en staat te bereiken<, zei een woordvoerder van de groep van sociaal-democratische laicisten. >Daarin eisen we de afschaffing van de kerkelijke belasting, het schrappen van de blasfemieparagraaf § 166 in het Wetboek van Strafrecht en het stopzetten van de betaling door de overheid aan kerkelijke ambtsdragers<, aldus de woordvoerder. Het kan niet zo zijn dat de staat voor ‘privileges van een religieuze gemeenschap’ betaalt.

(Glaube+Heimat/Der Sonntag, 14 april 2013)

 

Kinderen aan het Avondmaal

De synode heeft op haar voorjaarsbijeenkomst een ontwerpregeling voor het Heilig Avondmaal met kinderen aangenomen. Hierdoor wordt het voor gedoopte kinderen mogelijk gemaakt om vanaf het moment dat ze naar school gaan, aan het Avondmaal deel te nemen. Voorwaarde is wel een voorafgaand onderricht. De kerkelijke gemeenten moeten onderzoeken of een verantwoorde praktijk voor de viering van het Heilig Avondmaal met kinderen gewaarborgd is. De synode heeft het Landeskirchenamt opdracht gegeven, om een daartoe strekkende wet uit te werken, alsmede een handreiking voor de praktische uitvoering ervan.

(Der Sonntag, 21 april 2013)

 

Kinderen aan het Avondmaal (2)

Het blad Der Sonntag had een gesprek met Ulf Liedke van de Theologische Ausschuss der Synode. Daarbij kwamen o.a. de volgende zaken aan de orde. Op de vraag wat Ulf Liedke verwacht als we ons realiseren dat tot nu toe in slechts 18 procent van de gemeenten het Avondmaal met kinderen gepraktiseerd wordt, verklaarde hij dat alleen al in het voortraject zich meer dan 80 gemeenten hebben gemeld die tot dusver geen Avondmaal met kinderen aanbieden maar zich nu positief ten opzichte daarvan opstellen. In veel gemeenten bestaat nog steeds de praktijk dat de eerste deelname aan het Heilig Avondmaal verbonden is met de Konfirmation. Ook het schenken van wijn aan kinderen  is voor sommigen niet acceptabel. Hierover zegt Liedke dat het zeer belangrijk is dat de Lutherse Avondmaalstheologie niet wordt veranderd. Het Avondmaal wordt volgens de inzetting gevierd met brood en wijn. De bepalingen met betrekking tot druivensap zijn voor uitzonderingsgevallen bedoeld. De Konfirmation is in ontwikkelingspsychologisch opzicht een ongunstig tijdstip voor het eerste Avondmaal. Die is ook volgens de oorspronkelijke betekenis niet gebonden aan het Avondmaal. Het is een herinnering aan de doopbelofte en die correspondeert weer met de ontwikkeling van de identiteit van de jongeren, zodat zij in hun eigen ontwikkeling en geloof gesterkt worden om dit geloof bij de Konfirmation ook te kunnen belijden.

(Der Sonntag, 21 april 2013)

 

Heidelberger Katechismus

Met een feestelijk weekend is van 9 t/m 12 mei 2013 het 450-jarig bestaan van de Heidelberger Katechismus gevierd. Hoogtepunt was zaterdag 11 mei de feestelijke plechtigheid in aanwezigheid van minister-president Winfried Kretschmann en de raadsvoorzitter van de Evangelische Kirche in Deutschland (EKD), Nikolaus Schneider in de Heiliggeistkirche. Het in 1563 in Heidelberg gepubliceerde belijdenisgeschrift werd wereldwijd verbreid, in veertig talen vertaald en is tot op heden het belangrijkste geschrift van de protestantse kerk, waarop meer dan 20 miljoen gelovigen zich oriënteren. Ook de  Evangelische Landeskirche in Baden rekent de Heidelberger Katechismus tot de basis van haar belijdenis. Als opmaat tot de officiële feestelijkheden hebben Winfried Kretschmann, Nikolaus Schneider en de katholieke aartsbisschop Robert Zollitsch hun naam in het gouden boek van de stad Heidelberg geschreven.

De herdenking begon op donderdag 9 mei met een kerkdienst die op de TV (ARD) live werd uitgezonden. Het thema van de dienst was Der Himmel geht über allen auf.

Een publieke feestelijke kerkdienst besloot het jubileumweekend op zondag 12 mei in de Heiliggeistkirche in Heidelberg. Hieraan werd deelgenomen door oecumenische gasten uit Nederland. Tsjechië, Roemenië, Ghana, Kameroen en Indonesië.

(UEK-Information 04-2013, 25 april 2013)

 

Dorothee Sölle

Ze was het vijandsbeeld van veel vrome mensen, het icoon van de vredesbeweging, een heilige voor veel feministen en een ster op de kerkendagen: de protestantse theologe en dichteres Dorothee Sölle (1929-2003). Tien jaar geleden, op 27 april 2003, overleed zij aan een hartstilstand. Haar eerste boek al, verschenen in 1965, zorgde voor verontwaardiging in kerk en theologie: Stellvertretung. Ein Kapitel Theologie nach dem Tode Gottes. De oppermachtige Vader-God  verklaarde zij dood. De mens moet op aarde God vertegenwoordigen. Want God heeft geen andere ogen, oren en handen dan wij. Godsdienst was voor Sölle het doen van gerechtigheid. Zelf leefde zij ook dit praktische christendom, demonstreerde aan de zijde van Heinrich Böll tegen de oorlog in Vietnam, blokkeerde het rakettenstation  van de Verenigde Staten in Mutlangen, demonstreerde tegen de bewapeningswedloop en sloot zich later aan bij de globaliserings-kritische Attac-beweging. Ze verbond christendom met verantwoordelijkheid voor de wereld. Christen zijn is iets van het aardse leven. >Mijn leven is dat van een theologische arbeidster die iets van de pijn van God en iets van Gods vreugde probeert door te geven<, schrijft zij in haar autobiografie met de kenmerkende titel Gegenwind. Maar naarmate zij ouder werd, liet zij meer van haar vrome kant zien. Het gebed komt aan de zijde van de strijd voor gerechtigheid. Zij schrijft over haar geestelijke bronnen, de christelijke mystiek, over haar liefde voor de koralen. En zij wordt weer lid van een kerkkoor. Wat blijft van Dorothee Sölle? De heilzame herinnering van het om Gods wil niet te willen wennen aan onrecht, oorlog en vernietiging van het leven.

(Der Sonntag, 28 april 2013)

 

Noach in Hamburg

De Ark is afgemeerd midden in Hamburg. Stipt met de Kirchentag heeft het 70 meter lange, 13 meter hoge en 10 meter brede schip de aanlegsteiger bij de Fischauktionshalle bereikt.

Niet de bijbelse Noach maar de Nederlander Johan Huibers, heeft deze Ark in 2007 gebouwd. TV- en theaterproducent  Aad Peters kocht het vaartuig in 2010 en  bouwde het binnen zeven maanden met meer dan veertig medewerkers om tot een drijvend bijbelpark. >Belangrijk is voor mij in de eerste plaats dat de mensen deze mooie verhalen van hun cultuur kennen<, verklaarde de voormalige TV-entertainer en journalist Peters, die zich sinds vele jaren in conflictgebieden over de hele wereld inzet en daarvoor van koningin Beatrix een onderscheiding ontving. De Ark doorkruiste intussen heel Nederland en lag het laatst afgemeerd in Aalsmeer, Haarlem en Gouda en verbleef veertien maanden in Keulen. Honderdduizend personen bezochten in twee jaar tijd het reuzenschip. In Hamburg zal het zes weken blijven liggen. Op vier verdiepingen toont de expositie, gedeeltelijk interactief, scènes uit het Oude en Nieuwe Testament. Levensgrote houten figuren en bovendien de hoofdrolspeler van de hand van de Tsjechische grafisch kunstenares en beeldhouwster Michaela Bartonova. En niet alleen wordt het leven van Noach en zijn dieren aanschouwelijk gemaakt, de bezoekers zien ook Mozes, die de Tien Geboden ontvangt, de duizend vrouwen van koning Salomo, Adam en Eva, en David in gevecht met Goliath. Verhalen die goed en kwaad weerspiegelen, moed en lafheid, liefde, hoop en teleurstellingen. >Ik wil deze verhalen dichter bij de mensen brengen<, licht Aad Peters het basisidee van zijn project toe: >met het verstand maar ook met het hart en met het gevoel.<

(Mecklenburgische&Pommersche KZ, 5 mei 2013)

 

Kirchentag 2013 Hamburg

Onder de meer dan 110.000 permanente deelnemers aan de KT in Hamburg is ruim een kwart afkomstig uit de Nordkirche. Uit Pommern hebben zich ca. 800 en uit Mecklenburg ruim 1600 gasten aangemeld. Minister van Justitie Uta-Maria Kuder (CDU) uit Schwerin die ook kerkendag-aangelegenheden in haar portefeuille heeft, hoopt op positieve effecten van de KT voor Mecklenburg-Vorpommern. Haar hoop is ook gericht op een versterking van de oecumene in Duitsland :Wat wij in de plattelandsgemeenten vaak noodgedwongen plegen te doen, een nauwe en oecumenische samenwerking van protestantse en katholieke signatuur, zou een vanzelfsprekendheid moeten worden. Kuder dankte de ruim 300 medewerkers uit Mecklenburg-Vorpommern op de Kirchentag in Hamburg. Zonder hun vrijwilligerswerk zouden veel gemeenten in het land ´ook menselijk zeer arm zijn.´

(Mecklenburgische&Pommersche KZ, 5 mei 2013) 

 

Gerechtigheid en 1 mei

Voor het eerst in de meer dan zestigjarige geschiedenis is een Evangelische Kirchentag op 1 mei begonnen. Het voor kerkendagen gepredestineerde weekend van Hemelvaart is in Hamburg traditioneel gewijd  aan de verjaardag van de haven die het tienvoudige van het aantal kerkendagbezoekers aantrekt. De Kirchentag organiseert gezamenlijk met de vakbonden een gemeenschappelijke   Maikundgebung  Het thema Gerechtigkeit liep als een rode draad door de KT, alle vijf dagen werden erdoor beheerst. Dat was te zien aan het motto Soviel du brauchst. Glaube, Zweifel, der liebe Gott waren eveneens thema’s, zoals dat hoort op een Kirchentag. Terugkijkend was echter Gerechtigkeit – en wel soziale Gerechtigkeit het dominante thema, ook en juist in Duitsland. Daaruit blijkt dat in een van de rijkste landen op aarde iets  is misgegaan.

Hartz IV, armoede van ouderen. Minijobs en minimumloon – dat zijn slogans die duidelijke standpunten vereisen, en die op de KT prominent aan de orde werden gesteld. De tegengestelde meningen over de toelaatbaarheid van stakingen door kerkelijke medewerkers hebben diepe sporen achtergelaten. Het meest recente oordeel van het Bundesarbeitsgericht – geen stakingen als de kerken de vakbonden bij hun arbeidsrechtelijke commissies gepast betrekken – heeft onvoldoende duidelijkheid gebracht. Integendeel: >Desnoods gaan we naar het Europese Gerechtshof  voor de rechten van de mens<, kondigde DGB-voorman Michael Sommer op de KT aan. En raadsvoorzitter van de EKD Schneider kondigde aan om met de vakbonden ‘gemeenschappelijke posities in te nemen en te formuleren.‘

(Mecklenburgische &Pommersche KZ, 12 mei 2013)                                                                                                      (Ab Brandenburg, mei 2013)