Landelijke Werkgroep Gemeentecontacten
Nederland - Duitsland

terug

VERMISCHTES

(september 2013)

Zondagse erediensten

De Evangelische Kirche zou volgens de theoloog Wolfgang Ristok uit Ulm de traditionele kerkdiensten op zondag

moeten afschaffen. Deze vorm spreekt nog slechts 3 tot 4 procent van de lidmaten aan. Dit staat in een artikel van de hand van Ristok in het tijdschrift Anstöße van de theologisch liberale württembergische Vereinigung 'Offene Kirche'. De gemeenteleden zouden sinds vele jaren 'met de voeten hebben gestemd, en dat signaal moeten we eindelijk eens serieus nemen.'  Als alternatief stelt Ristok een diversiteit van kerkdienstvormen voor. Zo zou er steeds eenmaal per maand een gezinsdienst, een Andacht in de stijl van de Taizé-gemeenschap, een avondmaalsdienst en een dienst met theatrale elementen gehouden  kunnen worden.

(Glaube+Heimat//Der Sonntag, 11 augustus 2013)

 

Vrije Reformationstag – Wie zal dat betalen...

De Evangelische Kirche en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven voeren een discussie over een eenmalige wettelijke vrije dag ter gelegenheid van de vijfhonderdste verjaardag van de Reformatie op 31 oktober 2017. Terwijl de ondernemingen op de hoge kosten van een vrije dag wijzen, maken topmensen van de kerk attent op de grote culturele     betekenis van het jubileum. Op 31 oktober 1517 publiceerde Martin Luther (1483-1546) zijn 95 stellingen. Deze datum wordt beschouwd als het begin van de wereldwijde Reformatie, waaruit de protestantse kerken zijn voortgekomen.

De Beierse landsbisschop  Heinrich Bedford-Strohm verklaarde dat feestdagen >geen speelbal van financiële belangen< mogen zijn, maar een voor de samenleving absoluut noodzakelijk cultuurgoed. Vice-president Ties Gundlach van het Kirchenamt der Evangelischen Kirche in Deutschland (EKD) onderstreepte: >Met de organisaties en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven gaan we graag een constructief gesprek aan over het jubileum van de Reformatie en de betekenis ervan voor onze samenleving.<

De directeur van de ondernemersorganisatie van Nordrhein-Westfalen, Luitwin Mallmann, heeft volgens een bericht in de Frankfurter Allgemeine Zeitung gewaarschuwd dat de vrije dag alleen in Nordrhein-Westfalen de economie al een bedrag tot 500 miljoen zal gaan kosten. Voor de hele Bondsrepubliek betekent dat al gauw verscheidene miljarden euro.

Dit standpunt wordt ook gedeeld door de Bundesvereinigung der Deutschen Arbeitgeberverbände.

(Glaube+Heimat/Der Sonntag, 11 augustus 2013)

 

Homo-huwelijk

Met de inzegening van een homoseksueel paar in Hessen heeft de Evangelische Kirche voor de eerste keer een geregistreerd partnerschap gelijkgesteld met een kerkelijke huwelijksinzegening. Het partnerschap van Christoph en  Rüdiger Zimmermann werd op 21 augustus in de protestantse gemeente Seligenstadt-Mainhausen kerkelijk ingezegend. De inzegening van een geregistreerd partnerschap is door een besluit van de EKHN-synode van juni 2013 gelijkgesteld met een kerkelijke huwelijksbevestiging. Een en ander wordt ingeschreven in het kerkregister. Tevens wordt er een verklaring afgegeven.

(Glaube+Heimat/Der Sonntag, 18 augustus 2013)

 

Dominees op elektrische fietsen

Ze worden steeds meer populair: pedelecs of elektrische fietsen (fietsen met trapondersteuning). Voor velen gelden ze als progressief en milieuvriendelijk, maar er hangt ook een prijskaartje aan. Als iemand zo'n voertuig ook voor dienstreizen gebruikt, dan ontvangt hij tot dusver een geringe vergoeding. Dat irriteert predikanten in Württemberg. De projectleider voor energiemanagement van de Evangelische Kirche in Württemberg, Benedikt Osiw, eist daarom dat de reiskostenvergoeding van de landskerk milieuvriendelijker wordt. Momenteel ontvangen kerkelijke werkers vier cent per afgelegde fiets-dienstkilometer.

In de Evangelische Kirche in Mitteldeutschland (EKM), in de landskerken van Sachsen en Anhalt bedraagt de kilometervergoeding per fiets vijf cent, maar 30 cent voor ritten met privé-personenauto. Echter, zo bleek uit een enquête van de Kirchenzeitung, zouden dienstreizen per fiets toch al zelden worden gedeclareerd. Overleg over een eventuele wijziging met het oog op elektrofietsen vindt daarom op het ogenblik niet plaats. Maar Johannes Willer van de EKM wijst op een passage in de reiskostenverordening van zijn kerk, waarin staat dat voor 'andere gemotoriseerde voertuigen' een vergoeding van 20 cent per kilometer gegeven wordt. Of ook pedelecs daaronder vallen, is een kwestie van interpretatie, die in voorkomend geval door juristen zou moeten worden beslist.

(Glaube+Heimat/Der Sonntag, 18 augustus 2013)

 

Verkiezingen Bundestag

Wat een kiezer moet weten, kunnen jongeren in de Landkreis Sächsische Schweiz-Osterzgebirge in speciale lesuren leren. Daarvoor heeft de Aktion Zivilcourage.  Pirna, het project Ich bin  wählerisch opgezet.  >Wij willen voornamelijk met de jeugd in gesprek komen en over politieke zaken discussiëren. Welke rol hebben de partijen  en waar staan ze voor? Wat is de betekenis van de vijf-procent-drempel? Waarom bestaat er een eerste en een tweede stemronde Dit verklaarde Tom Waurig, die het project geïnitieerd heeft. In samenwerking met de Technische Universität Dresden en de Deutsche. Kinder- und Jugenstiftung werden daarvoor 40 scholieren uit Altenburg, Dippoldiswalde, Stolpen, Freital, Pirna, Schmiededberg en Tharandt gekozen. Zij organiseren daarvoor in hun klassen eigen lesuren waarin zij met hun 14- tot 17-jarige medeleerlingen over verkiezingsmechanismen en partijprogramma's discussiëren. Al voor de Bundestagsverkiezingen op 22 september moeten de scholieren dan deelnemen aan fictieve verkiezingen en hun stem uitbrengen. In totaal nemen volgens de organisatoren 21 scholen deel aan het project.        

(Der Sonntag, 18 augustus 2013)

 

Actie Kirche für Demokratie

Een christelijke actiegroep is in Sachsen een actegen  opruiende NPD-verkiezingsaffiches gestart. Doel van de actie is om zich teweer te stellen tegen rechts-populistische leuzen. Dit werd meegedeeld  door de werkgemeenschap Kirche für Demokratie – gegen  Rechtsextremismus. De actie is een reactie op de propaganda van de NPD voor de  verkiezingen van de Bundestag.

Drie anti-affiches, getiteld Arbeit, Heimat en Brandschutz zullen naast overeenkomstige NPD-biljetten worden opgehangen om op te wekken tot nadenken en discussie. De oproep om aan de actie deel te nemen, is gericht aan burgers, kerkelijke gemeenten, kerkelijke en diaconale instellingen en opleidingsinstituten. Geïnteresseerden  kunnen de affiches online bij de AG Demokratie bestellen. De werkgemeenschap wijst erop dat afwijkende verkiezingsaffiches  niet verwijderd of beschadigd mogen worden. Wel  kan iedereen een eigen affiche ernaast ophangen. Als 'bijzonder gebruik van de openbare ruimte' moet hiervoor bij de bevoegde instanties een vergunning worden aangevraagd.

(Der Sonntag, 25 augustus 2013)

 

Iedere zondag een preek over verdraagzaamheid

In Chemnitz is op 1 september gestart met een prekencyclus onder het thema Toleranz. Op wisselende plaatsen zullen verschillende predikanten in zondagse erediensten in het kader van de Lutherdekade een bijdrage leveren aan het jaarthema Reformation und Toleranz.

Op elke zondag in september is er in een kerk in een dienst een preek te beluisteren, die betrekking heeft op een bijbeltekst waarin  verdraagzaamheid een centrale rol speelt.

Bij de opening hield ds.  Dorothee Lücke in de Jakobikirche een preek met als titel Toleranz lutherisch. Verdere delen volgen steeds met een week tussentijd in de Johanneskirche met ds. Andreas Hermsdorf (Toleranz zwischenmenschlich), in de Matthäuskirche met ds. Stephan Brenner (Toleranz interreligiös) en in de Andreaskirche met ds. Sigrun Zemmrich (Toleranz begrifflich). Ter afsluiting preekt ds. Tilo Jantz op 29 september in de Markuskirche (Toleranz streitvoll).

(Der Sonntag, 25 august us 2013)

 

Wat heeft Luther gegeten?

Over de bijzondere prestaties van de reformator Martin Luther is veel bekend. Maar hoe zag zijn leven van alledag er ca. 500 jaar geleden uit? Wat heeft hij eigenlijk gegeten? Wat voor kleding heeft hij gedragen? Kerkelijke werkers en de beide catecheten uit het kerkdistrict Leipzig hebben daarover een interactieve expositie opgesteld.

Met acht periodes uit het leven van de reformator moet vooral voor gezinnen met kinderen en voor scholieren het leven van alledag aan het eind van de Middeleeuwen uitgebeeld worden. Aan het begin van de tentoonstelling staat het rad van avontuur, waarmee een van de periodes op weg von der Windel bis zur Kutte (= monnikspij) kan worden geselecteerd. Katharina von Bora, Martin Luther's vrouw, heeft permanent ongeveer veertig mensen de kost moeten geven. Bovendien kocht en verkocht ze land, bewerkte ze akkers. >Zij bezat het meeste land in Wittenberg.<

Een andere periode is de schrijfkamer  waar de bezoekers kunnen testen hoe je met een ganzenveer kunt schrijven. Daarnaast maakt een acht minuten durend  hoorspel duidelijk, hoe Luther op de Wartburg terecht kwam.

De laatste periode toont de intellectuele vruchten van de reformator. >Luther hat uns Zuversicht im Glauben gelehrt>, aldus een woordvoerder.

(Der Sonntag, 25 augustus 2013)

 

Actie uit de DDR (Dertig jaar geleden begon het Conciliaire Proces)

Het was de delegatie uit de DDR die dertig jaar geleden op de plenaire vergadering van de Ökumenischer Rat der Kirchen (ÖKR) in het Canadese Vancouver, midden in de tijd van de meest extreme bewapening een heel bijzonder voorstel lanceerde. Er zou een christelijk vredesconcilie bijeengeroepen moeten worden. Onderzocht zou moeten worden of de tijd rijp was voor een algemeen christelijk vredesconcilie, zoals Friedrich Bonhoeffer  het met het oog op de dreigende Tweede Wereldoorlog vijftig jaar daarvoor proclameerde.

Maar deze motie verwierf geen meerderheid. Tijdens de discussie bleek dat voor de mensen uit zuidelijke streken de zaak van gerechtigheid de elementaire overlevingskwestie was. Zo ontstond uit het concilie het Conciliair Proces voor      Gerechtigheid, Vrede en Heelheid van de Schepping.  Door het formuleren van deze trias werd duidelijk gemaakt hoe deze thema's bij elkaar horen. De Bund der Evangelischen  Kirchen in der DDR nam de impulsen van Vancouver over. Zijn grootste bekendheid kreeg het proces door de oecumenische vergadering voor Gerechtigkeit, Frieden und Bewahrung der Schöpfung die in 1988/89 in Dresden, Magdeburg en (nogmaals) in Dresden werd gehouden. Had de ÖRK bij de oprichting logischerwijze de nadruk gelegd op de vredesproblematiek en volgden in de jaren zestig de ontwikkelingspolitiek en de gerechtigheid, in de jaren zeventig nam dan de ÖRK de ecologie mee op in het programma. In Vancouver was de tijd rijp geworden om zich te wijden aan de complexe samenhang van deze symptomen, waarvan het verband tussen oorzaken en effecten schrikwekkender aan het licht kwamen. De veelal waargenomen rust bij het Conciliair Proces is slechts schijn. De nieuwe processen waartoe in de afgelopen jaren door de ÖRK de eerste stoort werd gegeven, zijn niets anders dan voortgezette pogingen om mensen tot omkeer te bewegen. Een voorbeeld daarvan is het debat over globalisering dat leidde tot de vraagstelling of de economische kwestie tot een zaak van voor of tegen zou moeten worden verheven. Met de beslistheid waarmee het huidige neoliberale economische stelsel wordt afgewezen, is het volstrekt vergelijkbaar met de toenmalige concilie-idee. Het actuele proces Wirtschaft(en) im Dienst des Lebens gaat hopelijk over in een echt transformatieproces.

(Christine Müller in Glaube+Heimat/Der Sonntag, 1 september 2013)

(Ab Brandenburg, september 2013)